In België wordt traditioneel het VEM/DVE-systeem gebruikt voor rantsoenwaardering. Dit systeem is gebruiksvriendelijk, maar blijft statisch en houdt weinig rekening met de dynamiek van pensfermentatie. Het CNCPS-model (Cornell Net Carbohydrate and Protein System) biedt een meer fysiologisch onderbouwde en tijdsafhankelijke benadering van energie- en eiwitstromen. De interesse in dit model groeit, ook in Belgische melkveebedrijven. 

CNCPS is een dynamisch voederwaarderingsmodel dat fermentatie, passage en vertering simuleert op basis van koolhydraat- en eiwitfracties met elk een eigen afbraaksnelheid. Het model voorspelt de beschikbaarheid van energie en stikstof over tijd en berekent de aanvoer van metaboliseerbaar eiwit, uitgesplitst naar aminozuren. 

Kerncomponenten van CNCPS: 

• passage en afbraaksnelheden (kp en kd) voor elke fractie 
• dynamische voorspelling van microbiële groei op basis van fermenteerbare koolhydraten en pensbeschikbaar stikstof 
• modellen voor pens-pH, fermentatiesnelheden en peNDF (NDF die bijdraagt aan de structuur in de pens) 
• correcties voor diergebonden factoren (lichaamsgewicht, voederopname, lactatiestadium, lichaamsconditie, thermische belasting, activiteit) 
• voorspelling van metaboliseerbare aminozuren 

Het resultaat is een rantsoenbenadering die nauw aansluit bij de fysiologische realiteit van de melkkoe. 

CNCPS onderscheidt functionele fracties voor zowel koolhydraten als eiwitten, elk met eigen afbraak- en passagekenmerken. Bij de koolhydraten gaat het om: 

• A-fractie: VFA’s, organische zuren en suikers 

• B1-fractie: zetmeel 

• B2-fractie: oplosbare vezels 

• B3-fractie: potentieel verteerbare NDF 

• C-fractie: onverteerbare NDF 

Ook voor eiwit werkt CNCPS met oplosbare, gedeeltelijk afbreekbare en onverteerbare fracties, waarmee het model de tijdsafhankelijke eiwitaanvoer realistischer inschat. 

Elke fractie heeft een eigen kd-waarde (afbraaksnelheid) en kp-waarde (passage), waardoor CNCPS voorspelt wanneer nutriënten beschikbaar worden voor microben en het dier. De kd-waarde wordt bepaald door de voedereigenschappen, terwijl de kp-waarde afhankelijk is van diergebonden factoren zoals lactatiestadium, voeropname en lichaamsgewicht. Hierdoor wordt het rantsoen zowel gestuurd door het voer als door de fysiologische toestand van het dier, wat CNCPS functioneel dynamisch maakt, terwijl het VEM/DVE-systeem vooral met statische passagesnelheden werkt. 

De verteerbaarheid van de B3-fractie (potentieel verteerbare NDF) bepaalt in hoge mate de energievoorziening vanuit ruwvoer. CNCPS werkt met meerpuntsmetingen van de NDF-verteerbaarheid, meestal op vier tijdstippen, om een nauwkeurige fermentatiecurve op te bouwen. Dit staat tegenover oudere statische schattingen zoals de traditionele formule lignine × 2,4, die uitgaat van een vaste relatie tussen ligninegehalte en onverteerbaarheid, zonder rekening te houden met fermentatiesnelheden. 

De meerpuntsbenadering biedt belangrijke voordelen: 

• een beter onderscheid tussen snel en traag fermenteerbare NDF 

• een realistischer voorspelling van energieaanvoer over tijd 

• een nauwkeurigere inschatting van pensvulling en DMI 

• betere onderbouwing voor optimalisatie van ruwvoeders, waar de verteerbaarheid sterk kan variëren binnen hetzelfde type ruwvoer 

Het correct inschatten van NDF-verteerbaarheid is niet alleen essentieel voor energievoorziening, maar ook voor het juiste gebruik van pensbestendige aminozuren. Zonder accurate voorspelling van de NDF-verteerbaarheid zijn ook de voorspellingen van microbiële eiwitproductie en aminozuurbehoeften minder betrouwbaar. 

CNCPS berekent de aanvoer van metaboliseerbaar eiwit uitgesplitst naar individuele aminozuren. Hierdoor kan veel preciezer gestuurd worden op de aminozuurvoorziening dan met systemen die enkel naar totaal metaboliseerbaar eiwit kijken. De prestaties van de koe verbeteren wanneer de toevoer van essentiële aminozuren overeenkomt met haar werkelijke behoefte. Vooral methionine en lysine zijn in melkveerantsoenen de eerste beperkende aminozuren en bepalen in belangrijke mate de productie van melkeiwit en melkvet. In bepaalde situaties, zoals rantsoenen met zeer ruwvoerrijke componenten of lagere microbiële eiwitproductie, kan ook histidine limiterend worden. 

Door deze aminozuurgerichte aanpak krijgt de koe exact de bouwstenen die nodig zijn voor efficiënte eiwitsynthese, wat resulteert in hogere melkproductie, betere melkcomponenten en een stabieler metabolisch profiel. Tegelijk kan het totale ruweiwitniveau in het rantsoen dalen zonder prestatieverlies, omdat de benutting verbetert. Dit leidt tot een lagere stikstofexcretie en een betere verhouding tussen technische resultaten en milieuefficiëntie. 

VDS Premix begeleidt bedrijven in alle stappen bij het gebruik van CNCPS. Deze ondersteuning omvat: 

• analyse: beoordeling van fracties (A, B1, B2, B3, C), kd waarden, NDFd-resultaten en aminozuurprofielen van ruwvoeders en grondstoffen 

• implementatie van CNCPS-software: begeleiding bij opstart van de rantsoenberekeningssoftware. VDS is vertrouwd met zowel AMTS als NDS, zodat we samen kunnen bepalen welk programma het best aansluit bij jouw noden 

• normering: werken volgens actuele CNCPS-normen, afgestemd op jouw omstandigheden, ruwvoederkwaliteit en doelstellingen 

• rantsoenberekening en optimalisatie: formuleren, doorrekenen en finetunen van rantsoenen op basis van CNCPS 

• structurele opvolging: periodieke analyse van resultaten en continue optimalisatie op basis van analyseresultaten en bedrijfsdoelstellingen 

Met deze begeleiding zorgt VDS ervoor dat CNCPS efficiënt en correct toegepast wordt, waardoor een uniforme en betrouwbare basis ontstaat voor rantsoenberekening en optimalisatie. 

Heb je vragen of wil je meer weten? Neem gerust contact met ons op! Onze experts helpen je graag verder.